Page 31 - Riskli Dergi
P. 31
COVID-19 DÖNEMINDE Aslında mesele oldukça basit: Sayı-
lar doğru olabilir ama eksik yorum-
AŞILANMIŞ KIŞILERIN
landığında yanlış bir hikâye anlata-
AŞILANMAMIŞ KIŞILERE bilir.
GÖRE DAHA FAZLA
Günlük Hayattan Basit Bir Örnek
KAYIP VERDIĞINI
BILIYOR MUYDUNUZ?
Diyelim ki iki restoran var.
SIMPSON PARADOKSU, Birinci restoranda:
ISTATISTIKLERIN NEDEN • Kadın müşterilerin yüzde 90’ı
memnun
HER ZAMAN DOĞRUYU
• Erkek müşterilerin yüzde 70’i
SÖYLEMEDIĞINI memnun
ANLAMAMIZI SAĞLIYOR. İkinci restoranda ise:
• Kadın müşterilerin yüzde 85’i
memnun
ir araştırmada “ürünü kulla- • Erkek müşterilerin yüzde 65’i
nanların yüzde 80’i memnun
Bkaldı” yazdığını düşünün. İlk memnun
Bu durumda ilk restoran daha
bakışta oldukça güven verici geliyor. başarılı gibi görünüyor. Çünkü
Ama biraz daha detayına indiğiniz- her iki grupta da daha yüksek
de genç kullanıcıların çok memnun,
ileri yaş grubunun ise büyük ölçüde memnuniyet oranı var.
memnuniyetsiz olduğunu görüyor- Ama müşteri sayıları farklıysa tablo
sunuz. Yani tek bir genel oran, as-
lında gerçeğin tamamını anlatmıyor değişebilir. Örneğin ilk restoranda
olabilir. memnuniyetsiz erkek müşteri sayı-
sı çok fazlaysa, toplam memnuniyet
oranı ikinci restoranın gerisine dü-
İşte tam da bu noktada karşımıza
“Simpson Paradoksu” çıkıyor. şebilir.
Yani alt gruplarda doğru olan sonuç,
Adını İngiliz istatistikçi Edward Sim-
pson’dan alan bu kavram, verilerin genel tabloda tersine dönebiliyor.
bazen bir araya geldiğinde yanıltıcı Covid-19 Verilerinde de Görüldü
sonuçlar verebildiğini anlatıyor. Ayrı
ayrı incelendiğinde doğru görünen Simpson paradoksu pandemi dö-
sonuçlar, tüm veriler birleşince tam neminde sık sık gündeme geldi. Bazı
tersine dönüşebiliyor. araştırmalarda aşı olan kişiler ara-
